Ιστορική Αναδρομή

Στα πλαίσια της κατανόησης του Freeride Ski θα προχωρήσουμε σε κάποια ιστορικά στοιχεία και πηγές αναφορικά με το κίνημα και τι εκπροσωπεί. Η φιλοσοφία όμως του freeride δεν είναι κάτι καινούριο, σαφώς έχει πάρει σύγχρονη μορφή μέσα από την εξέλιξη και τις νέες τάσεις, αλλά η αρχή όλων βρίσκεται κάπου αλλού. Στην ιστορία του σκι. Πιστεύω ότι το σημερινό φάσμα της παγκόσμιας χιονοδρομίας μέσα από τις ποικίλες μορφές της έχει μια κοινή ρίζα και λίγο πολύ όλα οφείλονται εκεί. Απλώς σε αυτό το άρθρο θα γίνει ένας προσανατολισμός ιδιαίτερα στο Freeride κίνημα με φόντο την ροή της ιστορίας.
(κλίκαρε εδώ Jerry Hiatt, Sugar Bowl, California 1949)
Eίναι σκόπιμο να χωρίσουμε αυτήν την αναζήτηση σε δύο παραμέτρους: Πρώτον τι είναι το Freeride πως επικράτησε αυτός ο όρος, τι αντιπροσωπεύει και με ποιες άλλες έννοιες ταυτίζεται. Δεύτερον ποια είναι η ιστορία του σκι. Θα ξεκινήσουμε αυτό το ταξίδι κάπως ανορθόδοξα λοιπόν με αφετηρία το σήμερα για να καταλήξουμε στο χθες και να εντοπίσουμε την σχέση αυτών των δύο, ιδιαίτερα σε φιλοσοφικό επίπεδο μιας και το freeride είναι μια πνευματική περισσότερο έννοια συνυφασμένη με την ελευθερία.

Μέρος Πρώτο : Η έννοια, Freeride και Ελεύθερο Σκι.

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σε διάφορα χιονοδρομικά κέντρα του κόσμου ότι οι καινούριες γενιές των σκιέρ καθώς και snowboarders που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο έχουν τάση περισσότερο για καταβάσεις σε μη οροθετημένες πλαγίες. Έχει επικρατήσει να αποκαλούνται freeriders οι οποίοι προτιμούν τις συγκινήσεις της βαθιάς πούδρας (powder) και γενικότερα των ανοιχτών terrain των χιονοδρομικών. Είναι δε γεγονός ότι το ελεύθερο σκι έχει επικρατήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στην ιστορία από ότι το σκι μέσα σε καλοστρωμένες πίστες, η πιο παλιά ένδειξη της χιονοδρομίας είναι 4.500 χιλιάδων ετών περίπου!! Το δημοφιλές ανάγλυφο σε βράχο στο Rodoy της Νορβηγίας (βλέπε δεξιά). Η συνήθεια του ελέυθερου σκι όμως στα πολύ νεότερα χρόνια ήταν χαρακτηριστικό των πολύ προχωρημένων χιονοδρόμων έχοντας στο ενεργητικό τους αμέτρητα χιλιόμετρα εξάσκησης της βασικής τεχνικής τους.

Οι πρόσφατες εξελίξεις όμως στην τεχνολογία του σκι, του snowboard καθώς και στην υποδομή της ψυχαγωγικού και αθλητικού σκι , επέτρεψαν στους χιονοδρόμους των νεότερων γενεών να εξελίξουν και να επιταχύνουν την εκμάθηση της βασικής τεχνικής τους(βλέπε αριστερά..). Έτσι μπόρεσαν σχετικά γρήγορα να μπουν στα άδυτα του backcountry (?..). Το αποτέλεσμα είναι να ασχολείται σήμερα με την όλη φιλοσοφία του freeride ένας τεράστιος αριθμός από χιονοδρόμους, ψυχαγωγικού και επαγγελματικού χαρακτήρα. Πιστεύω ότι δεν είναι απλά μια μόδα που λανσάρουν οι εταιρίες, απλώς μάλλον ο σύγχρονος άνθρωπος που αγαπά το βουνό έχει υποψιαστεί ποια είναι η πραγματική ομορφιά και συγκίνηση του σκι.

Θα έλεγα ότι στους πιο προχωρημένους χιονοδρόμους που ασχολούνται χρόνια υπάρχει μια εγγενής τάση για επιστροφή στο σημείο από όπου όλα ξεκίνησαν με ένα τρόπο όμως πιο σύγχρονο που άπτεται της αγνότητας της φύσης του βουνού και του σεβασμού προς αυτήν.
Είναι και ζήτημα ορολογίας

Είναι βέβαιο ότι μπορεί κάποιος να συναντήσει πολλές εκδοχές για την έννοια του όρου freeride , τόσο που μπορεί να μπερδέψει λίγο τα πράγματα. Παρόλο που οι έννοιες ταυτίζονται με την όλη φιλοσοφία, ωστόσο υπάρχουν κάποιες διαφορές που αντικατοπτρίζουν το στυλ ή τον τρόπο κατάβασης και γενικότερα μετακίνησης στο βουνό. Παρακάτω παραθέτονται μερικές γνωστές έννοιες που λίγο πολύ αναφέρονται στο ίδιο πράγμα:

* Freeskiing
* Backcountry riding
* Off piste skiing ή snowboarding
* Powder skiing ή snowboarding
* Big mountain

Κοινό χαρακτηριστικό των riders με μια από τις παραπάνω ιδιότητες είναι ότι μετακινούνται σε όλο το βουνό, γλιστρούν κυρίως εκτός πίστας οπουδήποτε μέσα σε πλαίσια λογικής τις περισσότερες φορές και κάνοντας drops ή άλματα σχεδόν όλη την ώρα.
Freeride – Διάφορες εκδοχές

Free-Rider/liber-vehere, ελευθερία-oρμητικότητα (κλίκαρε εικόνα αριστερά). Η δε ορμη-τικότητα φαίνεται να είναι ο θεμέλιος λίθος του στυλ και της νοοτροπίας. Είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται κυρίως στο mountain bike . Είναι σχετικά μια καινούρια έννοια που περιλαμβάνει διαφορετικές προοτπικές της ποδηλασίας όπως αυτήν του downhill και dirtyjumping. Το σπορ αυτό έχει αναπτυχθεί με ταχείς ρυθμούς τα τελευταία χρόνια και θεωρείται ως ένα από τα πιο ακραία σπορ στην ιστορία του αθλητισμού. Ο όρος αυτός είναι γνωστός και σαν freeriding που χρησιμοποιείται ευρέως στο σκι, το snowboard, και το windsurf. Η φιλοσοφία είναι ότι στην διαδρομή μιας κατάβασης ή μιας διαδρομής δεν υπάρχουν οροθετημένα όρια, προκα-θορισμένοι στόχοι και πολύ περισσότερο κανόνες που να δεσμεύουν τον rider σε συγκεκριμένες καταστάσεις.

Ωστόσο ο όρος αυτός πρόσφατα φαίνεται να βάλλεται από μια αντιφατικότητα αναφορικά για τους λόγους όπου χρησιμοποιείται. Για παράδειγμα το freeride biking είναι πλέον αναγνωρισμένο ως ένα ανταγωνιστικό άθλημα όπου υπάρχουν κανόνες διεξαγωγής και στόχοι που αναδεικνύουν νικητήριες θέσεις. Το ίδιο ισχύει και με το ski (Freeskiing) όπου στα πλαίσια της FIS διεξάγονται ομοίως αγώνες όπου μεταξύ άλλων κρίνεται το στυλ και o βαθμός δυσκολίας. Κυρίως όταν γίνεται αναφορά στο freeride υπάρχει το στοιχείο της ορμητικότητας, των ακραίων καταστάσεων κατάβασης δυνητικά σε μια συνεχόμενη και ταχύτατη διαδρομή.
Βackcountry skiing

. . ή big mountain είναι περισσότερο κοντά με το λεγόμενο off piste skiing. Είναι η κατάβαση σε ποιο αραιή ομογενής γεωγραφική περιοχή σε πλαγιές εκτός των ορίων των χιονοδρομικών. Πάγια μηχανικά μέσα ανάβασης ( chairlifts , cable cars κτλ) απουσιάζουν σχεδόν πάντα. Ειδικά όταν τα μηχανικά μέσα δεν είναι διαθέσιμα ο backcountry skier συχνά πυκνά χρησιμοποιεί ορειβατικό εξοπλισμό. Ένας τέτοιος εξοπλισμός αποτελείται από μια μεγάλη σειρά εργαλείων και διαθέσιμων μέσων προκειμένου να μετακινείται με ευκολία στις παρθένες περιοχές ενός ορεινού συμπλέγματος. Παράδειγμα αντί για τα γνωστά σκι κατάβασης και ανάλογα τις συνθήκες, χρησιμοποιεί ορειβατικά σκι με τις ειδικές δέστρες που αποδεσμεύουν τις φτέρνες κατά την ανάβαση ή την μετακίνηση σε ισοϋψή μονοπάτια και την χρησιμοποίηση/προσθήκη στο πάτο των σκι συνθετικών υλικών ή φυσικών υλικών(π.χ.mohair) παρά τα παραδοσιακά δέρματα από φώκια (απαράδεκτο ) προκειμένου να μπορούν να αντεπεξέλθουν. Ωστόσο ο backcountry skier μπορεί να μετακινηθεί με snow cat όχημα, ή ratrak για να βρεθεί σε κάποια κορυφή ή κάποιο χαμηλότερο επίπεδο για να συνεχίσει την αναζήτησή του.


Freeskiing – Ένας νεωτερισμός.

Ο όρος αυτός φαίνεται να έχει σταματήσει να χρησιμοποιείται γενικευμένα. Έχει διαχωριστεί σε δύο κατηγορίες στο New School Skiing και στο Backcountry Skiing ή Big Mountain Skiing. Ο όρος freeskiing χρησιμοποιείται από την FIS για να περιγράψει το σκι στα aerials , moguls και off piste skiing. Η βασική διαφορά είναι η θέσπιση κανόνων, η FIS έχει την σχετική επιτροπή που περιορίζει τον αριθμό των spin tricks και flips στο aerials και στα tricks στο mogul skiing, ενώ το new school movement δεν έχει καμία τέτοια επιτροπή, ούτε υπάρχουν κανόνες και περιορισμοί στο τι θα παρουσιάσει ο κάθε rider, ανεξάρτητα τι μπορεί ή τι δεν μπορεί να γίνει . . . .
Συμπέρασμα

Η μικρή διαφορά λοιπόν μεταξύ freeride skiing και backcountry skiing βρίσκεται στo στυλ της κατάβασης και στον στόχο όπου στο freeride περιορίζεται στην κατάβαση. Στο freeride ο σκιέρ είναι πιο επιθετικός, στο backcountry τα πράγματα κρίνεται σκόπιμο να είναι πιο ήπια χωρίς να γίνονται παρακινδυνευμένες ενέργειες, που σκοπός περισσότερο είναι η εξερεύνηση ή η πιο ανάλαφρη απόλαυση. Δεν σημαίνει βέβαια ότι η ταχύτητα λείπει ή ότι βασικό χαρακτηριστικό είναι η αναψυχή. Υπάρχει ένταση και στο backcountry. Κοινός παράγοντας επικινδυνότητας είναι ότι οι παραπάνω riders μπορούν εύκολα να εκτεθούν σε χιονοστιβάδες. Επίσης τόσο στο freeriding και ακόμα περισσότερο στο backcountry η εξάντληση της ανάβασης ή της μετακίνησης μπορεί να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα που επηρεάζει την κατάβαση κτλ . Πάντως και οι δύο έννοιες χρησιμοποιούνται κατά καιρούς για να εκπροσωπήσουν το extreme skiing στις περιγραφές ή ανάλογες αναφορές σχετικά με το βουνό και το σκι.

Το πώς θα ονομάσει ο καθένας το σκι έξω από τον οροθετημένο χώρο των χιονοδρομικών, άπτεται της σχέσης του rider με το βουνό (φύση) και γενικότερα με την αντίληψη που αποκτά μέσα από το σπορ για το σπορ… Είναι περισσότερο η ιδεατή προσέγγιση του ανθρώπου ενάντια ή συμβιβαστικά ή με σεβασμό, στο βουνό και το χιόνι όπως η φύση μας το παραδίδει. Το βουνό δεν σκοτώνει εξάλλου, απλώς υπάρχει εκεί που όλοι το βλέπουμε, είναι γελασμένος ο rider που πιστεύει ότι μπορεί να το κατακτήσει ή να διατηρήσει τουλάχιστον την αρκετά εφήμερη κυριαρχία του… Εκεί που πρέπει να κυριαρχήσει είναι απέναντι στον εαυτό του και να μείνει εκεί. (συνεχίζεται με το δεύτερο μέρος: Η ιστορία)

Δημοσίευση από Χρήστος Ματθαιόπουλος
Καθηγήτης Φυσικής Αγωγής – Εκπαιδευτής Χιονοδρομίας
xristos.mat@gmail.com

Αφήστε μια απάντηση